Mijo Franković: Antiurbanizam tuzlanske longitude

0
526

To je uzdužna razdaljina između dvije krajnje suprotne tačke na urbanoj površini grada, a u našem slučaju to je prostor sa obadvije strane Jale. Dakle prostor longitudinalne, podužne forme dolinskog karaktera. Tokom historijskog razvoja na tom prostoru nastajali su brojni urbani i graditeljski slojevi u vidu urbanih simbola, prepoznatljivih urbanih ambijenata, kao i raznovrsno kulturno naslijeđe koji su gradu davali prostornu markaciju kulturnih repera.
Liberalizacijom društvenih i tržišnih odnosa moćni investitori vjerujući isključivo u moć novca veoma lako osvajaju te najatraktivnije lokacije u zoni longitude. Time se ti osvajači prostora lakše prepoznaju a i svoj uloženi kapital višestruko kapitaliziraju u valorizaciji tržišne prodajne cijene.

Političke strukture kao upravljači Grada pod invazivnim pritiskom investitora zaboravljaju da je Grad vlasništvo svih građana, a ne samo pokornih i uplašenih „dizača ruku“ ili kako se još zovu „vijećnicima“. Kada je u pitanju prostor kao prirodni neobnovljivi, a u krajnjem smislu i neprocjenjivi resurs konsenzus šire „demokratske“ baze je nužan bar onih koji razumiju što je grad i njegov identitet. Nezaustavljiva drakonska moć političkih, finansijskih, i svakih drugih oligarha je otela sve veće urbane centre iz suvlasničkih ruku njezinih građana. Ti kukavički pobjednici objektiviziraju svoju moć na lokacijama longitudinale sa arhitekturom plagijatske i bezlične recepture. Na meti su bile one tradicijske poznate lokacije objekata kolektivnog kulturnog naslijeđa od baroka, secesije, evropske moderne, akademizma, pa do orijentalnog bosanskog sloga. Taj kulturološki historijski supstrat sa svojim neprekinutim vezama sa korijenima prošlosti ima univerzalnu vrijednost kao svjedok različitih kultura. Prekid historijskog kontinuiteta rušenjem spomeničkog graditeljskog fundusa kako u ambijentalnom središtu tako i u široj gradskoj jezgri Tuzle uz ekspanziju graditeljskog predimenzioniranja longitude, izbrisati će zauvijek Tuzlu sa mape gradova sa identitetom i kulturnim dostojanstvom.

Neminovno treba napomenuti i još neke degradacijske faktore među kojima je urbana supkultura koja se slobodno eksponira u otvorenom dekadentnom društvenom i kulturnom procesu političkog urbanizma ili antiurbanizma. Pored kondorskog zlogukog arhitektonskog sivila čije je pravo ime komercijalizovani kič neprimjetni su tragovi stručnog kreiranja novog graditeljskog krajolika kao što su metode prilagođavanja ambijentu ili onoga što se može nazvati metodom „contextualism“.

Proces degradacije zelenih površina, pejzažnog krajolika i urbanog šumarstva za račun invazivne gradnje u napadnutoj longitudi evidentna je kao „crimen“ protiv zaštite čovjeka i njegova zdravlja.

Upravljačke strukture grada morali bi znati svoje obaveze iz mnogobrojnih međunarodnih konvencija o obavezi podizanja novih prirodnih pejzažnih krajolika za svaki kubus stambene gradnje. Dakle, niti jedan kvadratni metar nove zelene površine nije izgrađen nego naprotiv imamo mnogobrojna oštećenja i smanjenja zelenih površina.

Klimatsko meteorološki proces strujanja vlažnijeg vazduha sa južnih padina Tuzlanske Majevice koji treba da se sljubljuje sa toplijim i suvim vazduhom oboda Sprečkog Polja sa njezinim pripadajućim akvatorijem Sprečom, Gosteljom, Zlaćom i Modracom doživio je antropogeni kolaps na svom putu kroz Tuzlansku longitudu.

Zausatvljen je od strane konzerviranog uzduha karbon oksigena, sumpornih i drugih polutanata u konzerviranom klupku Tuzlanske longitude. Vijećnici pomozite, „Help!“, dignite ruke, ali ovaj pout po zakonu o zaštiti čovjeka, njegova neotuđivog prava na čist vazduh, njegova potomstva i dostojanstva njegovog humanog biotopa. (Piše: Mijo FRANKOVIĆ)

Download PDF

Komentiraj

Please enter your comment!
Please enter your name here