piše: Miro Petrović

Tuzla  je privredno, kulturno, istorijsko, prosvjetno i sportsko središte sjeveroistočne Bosne.

Povjesničari novijeg doba nastoje dokazati kako je Tuzla grad sa kontinuitetom življenja oko 7.000 godina, po čemu bi trebala biti i  jedno od najstarijih naselja u Evropi.

Oni umjereniji, a potkovani nepobitnim činjenicama, tvrde da prvi tragovi o postojanju naselja na ovom području  datiraju od sredine X stoljeća, što znači da se spomen Tuzla, prije Tuz i Soli, još ranije Salines nazire unazad hiljadu, najviše dvije hiljade godina.

Što se faktografije tiče, u pisanim izvorima Tuzla se prvi put spominje u djelu „De administrando imperio“ vizantijskog cara i povjesničara Konstantina Porfirogenita iz sredine X stoljeća. Tada se naziva Salines, jer su Južni Slaveni šire područje današnje Tuzle nazivali Soli, s obzirom da se još u to vrijeme znalo za bogata nalazišta soli u ovom kraju.

Sadašnji naziv Tuzla nastao je u vrijeme Osmanskog carstva, također po soli, od turske riječi tuz što znači sol. Turske su vlasti tada oko Tuzle opasali zidine, koje su razorene 1870. godine, kada je grad imao 5.000 stanovnika.

Intenzivan razvoj grada, kako industrijski, tako i kulturni, prosvjetni i svaki drugi, počinje u vrijeme Austro-ugarske monarhije. U Simin Hanu kod Tuzle, a poslije i u samoj Tuzli, izgrađena su postrojenja za proizvodnju soli i do ovoga rata najviše soli na prostorima bivše zajedničke države proizvodilo se u Tuzli (oko 200.000 tona). Otvarani su rudnici uglja, pilane, izgrađene su pruge i putevi, otvorena je špiritana, prva električna centrala u sjeveroistočnoj Bosni, a iz cijele Evrope u Tuzlu i njeno najveće naselje Kreku, stizali su strani stručnjaci, zanatlije, majstori raznih profila, ali i profesori, muzičari, likovni umjetnici i drugi. U vremenu između dva svjetska rata, Tuzlu su uz lokalno stanovništvo,  naseljavali predstavnici još tridesetak raznih nacija.

Najintenzivniji razvoj Tuzle vezan je za razdoblje između Drugog svjetskog rata i agresije na BiH, znači, od 1945. do 1992. godine. Tada je proizvodnja uglja povećana na oko 9 miliona tona, modernizovna je proizvodnja soli, razvila se hemijska, građevinska, mašinska, elektro industrija… U Bukinju je izgrađena najveća termoelektrana u BiH, sa šest blokova kapaciteta 800 megavata.

U  razdoblju pred posljednji rat, u grad Tuzlu svakog je jutra ulazilo oko 45.000 radnika raznih zanimanja, srednjoškolaca i studenata. Na žalost, rat je zaustavio razvoj cijele BiH, koju je, kao i samu Tuzlu vratio stanovito vrijeme nazad. Sada je u toku nova obnova grada i njegove privrede, s tim što takozvane „prljave tehnologije“ zamjenjuju neke nove, sofisticiranije i moćnije tehnike i tehnologije, prvenstveno informatičke naravi.

Da je Tuzla prosvjetno središte, dokazuje i Univerzitet koji je novembra 2006. godine obilježio 30.godišnjicu osnivanja i rada. Sada je to visokoškolska ustanova sa 14 fakulteta i odsjeka i oko 15.000 studenata. Tuzla je i medicinsko središte regije, a Univerzitetsko-klinički centar poznat je u svijetu po stručnjacima koji su uveli najsavremenije metode liječenja. U ovom centru uveliko se vrše i najkomplikovaniji operativni zahvati na srcu i drugim ljudskim organima, kao i transplantacije bubrega,  jetre, rožnjače, koštane srži, a uskoro će i srca.

U Tuzli djeluje i prvo bosanskohercegovačko pozorište, osnovano još 1898. godine, zatim, jedna od najvećih biblioteka u BiH, kao i brojne druge kulturne i umjetničke institucije, te sportske organizacije sa oko 7.000 sportista u stotinama klubova, društava i organizacija. U sportskom smislu, Tuzla je jedna od najuspješnijih sredina u BiH. Imala je evropske prvakinje u košarci, dok su košarkaši godinama u vrhu ovog sporta u BiH, sa velikim brojem reprezentativaca. Slavu sporta pronosili su i nogometaši, teniseri, odbojkašice, plivači, karatisti, boksači, rukometaši, kuglaši,  gimnastičari i mnogi drugi sportisti.

Posljednjih godina Tuzla mnogo ulaže u gradsku infrastrukturu, te izgradnju nekih objekata kojima se mijenja tradicija i fizionomija gradskog jezgra. Prije tri godine, na mjestu najvećeg slijeganja tla, uzrokovanog višedecenijskom eksploatacijom sonih ležišta na području grada, izgrađeno je vještačko jezero, koje je postalo svojevrsnom turističkom atrakcijom.

Obnovljene su neke stare, povijesno vrijedne zgrade, središte grada dobija suvremeniji, ljepši i humaniji izgled. Tuzla sada ima oko 160.000 stanovnika i postaje grad po mjeri svakog čovjeka. Grad je prožet, ali i usklađen različitim kulturama, što mu daje aromu kosmopolitskog.